Martin Klopper van de steenuilenwerkgroep Lunteren-Ederveen houdt een lezing over de Vogel van het Jaar 2026: de steenuil. Kom ook je licht opsteken over de leefwijze van deze bedreigde vogelsoort en hoe je ze kunt helpen.
datum: woensdag 28 januari 2026, 20.00 uur (inloop 19.30 uur)
locatie: Collegezaal Schip van Blaauw, Generaal Foulkesweg 72, Wageningen
entree: vrij, aanmelding via redactie@nieuweveluwe.nl
Als een netwerk van schimmeldraden rijgt CODA Museum de kunstwerken in de tentoonstelling Paddenstoel aan het einde van de wereld aaneen. In deze Nieuwe Veluwe zijn ook onzichtbare draden verweven. Vanaf de kunsttentoonstelling groeit een draad naar het Eetbare plantenkamp, waar het meer over paddenstoelen ging dan over planten. Hoezo zijn dat geen planten? In de tijd van Linneaus behoorden paddenstoelen nog tot het plantenrijk, vertelt Jan-Willem van Velzen. In zijn studiebibliotheek kun je 11.000 natuurboeken raadplegen. Ook van Jac. P. Thijsse. Dik van der Meulen schreef een biografie over deze nestor van de natuurbescherming. Hoe zou Thijsse anno 2025 de Veluwe ervaren? Veel is teloorgegaan, maar er zijn wel meer dassen. De mens kan veel kapotmaken maar ook herstellen, bepleit Bram Vreugdenhil. Op de drempel naar 2026 een hoopvolle gedachte.
Het gaat toch goed met de das? Ja en nee. Sinds de jaren 80 van de vorige eeuw is de Nederlandse populatie na een verontrustend dieptepunt sterk gegroeid, maar de laatste jaren ziet Jaap Schröder een verontrustende terugval op de Veluwe. De belangrijkste oorzaak? Voedselgebrek, onder meer als gevolg van door stikstof verzuurde bodems. Ook woningbouw en verkeer eisen hun tol. Een boeiende ontwikkeling is de terugkeer van de wolf. Krijgt de das nu een predator? Vanuit zijn stichting Valouwe Natuur volgt Schröder de dassen op de Noord-Veluwe op de voet en zet hij zich in om bedreigde leefgebieden van dassen te beschermen.
datum: donderdag 19 februari 2026, 20.00 uur (inloop 19.30 uur)
locatie: Collegezaal Schip van Blaauw, Generaal Foulkesweg 72, Wageningen
entree: gratis, aanmelding via redactie@nieuweveluwe.nl
De dagen beginnen te lengen. Tijd om donkerte te ervaren. ’s Nachts is het echter steeds minder donker. Boven steden hangt een oranje-gele gloed die tot ver in de natuur straalt. Kunstlicht brengt de natuur in verwarring. Gelukkig ontstaat steeds meer bewustwording onder meer door de jaarlijkse Nacht van de Nacht. Hoe verbluffend het effect al is van het uitzetten van één lantaarnpaal, heeft Epe vorig jaar ervaren. Dat smaakte naar meer. In overleg met de buurtschappen Niersen, Gortel en Tongeren worden nu een jaar lang een aantal lantaarnpalen uitgeschakeld. Zo kan elke gemeente donkerte bevorderen. Een aantal Veluwse gemeenten en natuurorganisaties ondertekenen daartoe een intentieverklaring. Ondertussen verkent donkerte-kunstenaar Diana Ramaekers de donkerte op de Veluwezoom. Zal het ooit zover komen dat de Veluwe een Dark Sky Park-erkenning krijgt?
In dit themanummer Rewilding gaan we op ontdekkingstocht. Wat zijn de mogelijkheden van rewilding op de Veluwe? En hoe laten kunstenaars zich inspireren?
We schetsen vergezichten en kijken naar wat al in gang is gezet. Bioloog Harm van de Veen gaf vijftig jaar geleden de aanzet. Hij presenteerde een visie om de Veluwe natuurlijker en spannender te maken door ruimte te geven aan natuurlijke processen en door ecosystemen te herstellen.
Inmiddels is er veel meer dood hout in het bos en blijven kadavers vaker liggen. Dieren als vliegende herten, raven en zeearenden profiteren daarvan. Grazende runderen, paarden en wisenten zorgen voor gevarieerde landschappen. De wolf als toppredator is terug. Het ecosysteem is al stukken completer dan vijftig jaar geleden. Maar er kan nog zo veel meer.
Het kost bij wijze van spreken niet meer dan een paar ferme vleugelslagen, en dan is een zeearend van de IJsseluiterwaarden op de Veluwse stuwwal waar hij zich tegoed kan doen aan een lekkere snack: een dood hert of zwijn. Nieuwe Veluwe volgt het spoor van de zeearend, die het in Nederland weer naar zijn zin heeft.
Vrijwel buiten ons blikveld maar even zo interessant zijn woelmuizen. De Zoogdiervereniging heeft ze uitgeroepen tot dier van het jaar 2025. Van de vijf inheemse woelmuissoorten leven er twee op de Veluwe: rosse woelmuis en aardmuis. Als je je daarin verdiept, loop je vanzelf aan tegen boommarters. De muizendichtheid is een goede voorspeller voor de voortplanting van boommarters.
Verder in deze editie: oude bosgroeiplaatsen, grenzeloze Veluwe, windkanters, reflectie op Mankes, Tegelmuseum en nog veel meer.
